Sedef hastalığı • Psoriasis
Sedef Hastalığı ve Güncel Tedavi Seçenekleri
Sedef hastalığı yalnızca ciltte görülen plaklardan ibaret değildir. Kaşıntı, pullanma, tırnak değişiklikleri ve bazen eklem yakınmaları günlük yaşamı etkileyebilir. Doğru değerlendirme ile hastalığı kontrol altında tutmaya yönelik farklı tedavi seçenekleri bulunur.
Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi • İstanbul
Her hastanın klinik görünümü ve tedavi ihtiyacı farklıdır.
Önce hastalığı anlayalım
Sedef hastalığı nedir?
Sedef hastalığı, bağışıklık sistemindeki bazı sinyallerin normalden fazla çalışmasıyla ilişkili, kronik ve inflamatuvar bir hastalıktır. En sık diz, dirsek, saçlı deri ve gövdede kızarık, üzeri beyaz-gümüş renkli pullarla kaplı plaklar görülür; ancak tırnaklar, avuç içleri, ayak tabanları ve genital bölge de etkilenebilir.
Hastalık alevlenme ve yatışma dönemleri gösterebilir. Stres, bazı enfeksiyonlar, sigara, kilo artışı ve kimi ilaçlar bazı kişilerde alevlenmeyi kolaylaştırabilir; tetikleyiciler kişiden kişiye değişir.
Sedef bulaşıcı değildir. Temasla başka bir kişiye geçmez. Tedavide amaç hastalığı uzun süre kontrol altında tutmak, yakınmaları azaltmak ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.
Basamaklı ve kişiye özel yaklaşım
Güncel tedavi seçenekleri
Tedavi seçimi yalnızca ciltte tutulan alanın büyüklüğüne göre yapılmaz. Saçlı deri, yüz, tırnak, avuç içi, ayak tabanı veya genital bölge tutulumu; kaşıntı, eklem yakınmaları, yaşam kalitesi, eşlik eden hastalıklar ve daha önce kullanılan tedaviler birlikte değerlendirilir.
Modern sistemik tedaviler
Biyolojik ve hedefe yönelik tedaviler nasıl çalışır?
Geleneksel sistemik ilaçlar bağışıklık sistemini daha geniş bir biçimde etkilerken, yeni nesil tedaviler hastalığın oluşumunda önemli rol oynayan daha belirli yolları hedefler. Hangi yolun hedefleneceği; hastalığın tipi, eşlik eden durumlar, önceki tedaviler ve güvenlik değerlendirmesine göre seçilir.
Biyolojik ilaçlar
TNF, IL-17 ve IL-23 gibi sedef inflamasyonunda rol alan sinyalleri hedefleyen tedavilerdir. Çoğu cilt altı enjeksiyon şeklinde uygulanır; uygulama aralığı ilaca göre değişir.
Hedefe yönelik tabletler
Bağışıklık hücreleri içindeki belirli sinyal yollarını düzenleyen ağızdan tedavilerdir. Etkinlik kadar kişinin diğer hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve takip gereksinimi de değerlendirilir.
Önemli: Bu tedaviler “herkese aynı” değildir. Başlamadan önce enfeksiyon riski, tüberküloz ve hepatit açısından gerekli taramalar; aşı durumu, gebelik planı ve eşlik eden hastalıklar gözden geçirilir. Etkinlik ve olası yan etkiler takip boyunca değerlendirilir.
Adaylık muayenede belirlenir
Hangi hastalarda düşünülebilir?
Biyolojik veya hedefe yönelik sistemik tedaviler, her sedef hastası için ilk seçenek değildir. Aşağıdaki durumlardan biri veya birkaçı varsa ayrıntılı değerlendirme uygun olabilir:
Hastalık yaygınsa ya da sık ve hızlı alevleniyorsa
Saçlı deri, tırnak, avuç içi, ayak tabanı veya genital bölge belirgin etkilenmişse
Krem, fototerapi veya önceki sistemik tedaviler yetersiz kalmış ya da uygun değilse
Kaşıntı, görünür plaklar veya tedavi yükü iş, uyku, sosyal yaşam ve özgüveni etkiliyorsa
Eklem ağrısı, sabah tutukluğu, şişlik ya da hareket kısıtlılığı varsa
Tedavi seçimini etkileyebilecek başka hastalıklar veya düzenli kullanılan ilaçlar varsa
Eklem yakınmalarını ertelemeyin
Sedef hastalarının bir bölümünde psoriatik artrit gelişebilir. Özellikle sabahları belirgin tutukluk, şiş eklem, topuk ağrısı veya “sosis parmak” görünümü varsa dermatoloji muayenesinde mutlaka belirtilmelidir.
Karar birlikte verilir
Muayenede nasıl bir yol izlenir?
Hastalığın yaygınlığı, özel bölgeler, tırnak ve olası eklem bulguları incelenir.
Önceki tedaviler, eşlik eden hastalıklar ve gerekli tetkikler gözden geçirilir.
Etkinlik, güvenlik, uygulama biçimi ve yaşam tarzınıza uyum birlikte değerlendirilir.
Bilimsel ve kişiye özel yaklaşım
Dr. Öğr. Üyesi Erhan Ersoy
Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı’nda görev yapan Dr. Erhan Ersoy, sedef hastalığında güncel topikal, sistemik ve biyolojik tedavi seçeneklerini hastanın klinik gereksinimleriyle birlikte değerlendirir.
- Hastalığın şiddeti kadar yaşam kalitesi ve tedavi hedefleri de dikkate alınır.
- Tırnak, saçlı deri ve eklem bulguları bütüncül olarak değerlendirilir.
- Tedavi yanıtı ve güvenliği düzenli kontrollerle izlenir.
Kısa yanıtlar
Sık sorulan sorular
Sedef hastalığı tamamen geçer mi?
Sedef kronik bir hastalıktır. Güncel tedavilerle birçok hastada belirtiler belirgin biçimde kontrol altına alınabilir; ancak tedavi yanıtı ve kontrol süresi kişiden kişiye değişir, kesin sonuç garantisi verilemez.
Biyolojik tedaviye doğrudan başlanabilir mi?
Karar; hastalığın şiddeti, özel bölge tutulumu, yaşam kalitesi, önceki tedaviler, eşlik eden hastalıklar ve güncel uygulama koşullarına göre verilir. Her hasta için aynı basamak uygun değildir.
Biyolojik ilaçların yan etkisi var mı?
Her ilaçta olduğu gibi biyolojik tedavilerin de olası yan etkileri vardır. Enfeksiyon riski ve ilaca özgü durumlar nedeniyle tedavi öncesi tarama ve tedavi sırasında düzenli takip gerekir.
Bir sonraki adım
Sedef hastalığınız kontrol altında değilse birlikte değerlendirelim.
Mevcut tedavinizi, hastalığın yaşamınıza etkisini ve size uygun olabilecek güncel seçenekleri değerlendirmek için Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi üzerinden randevu oluşturabilirsiniz.
RANDEVU AL →Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Tedavi planı dermatoloji muayenesi sonrasında hastaya özel olarak belirlenir.
